Maddenin Hacmi

İlkokul Sunuları > 4. sınıf Sunuları > Fen ve Teknoloji-4 > Maddenin Hacmi
Oylama: 1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız 6 Oy
Loading ... Loading ...
2.486 kez izlendi

Videolu Anlatım

Madde, kütlesi ve hacmi olan her şeye denir. Çevremizde sayısız denecek kadar çok madde vardır. Bitkiler, hayvanlar, dağlar, insanlar, demir, altın, gümüş, hava gibi pek çok şey maddeye örnektir.

1. HACİM

Her madde uzayda bir yer kaplar. Maddelerin uzayda kapladıkları yere hacim denir. Hacim, bütün maddelerin ortak bir özelliğidir ve maddenin kapladığı yerin büyüklüğünün ya da küçüklüğünün bir ölçüsüdür.

Bütün maddelerin şekil ve halleri nasıl olursa olsun, hacimleri ölçülebilir. Katı, sıvı ve gaz maddelerin hacimleri vardır. Hacim, maddelerin ölçülebilir ve ortak özelliklerinden biridir.

Hacim, ayırt edici bir özellik değildir. Çünkü maddenin cinsini bildirmez, sadece miktarını bildirir. Maddeyi tanımamız için hacminin ne olduğunu bilmek bir işe yaramaz. 100 mL şeker ile 100 mL su aynı hacme sahip oldukları halde farklı maddelerdir. Dolayısıyla 100 mL’lik bir madde mutlaka şekerdir ya da mutlaka sudur diyemeyiz.

Hacim birimleri, metreküp (m3) veya litre (L veya lt)’dir. m3 ve lt’nin ast ve üst katları vardır.

1 m3 = 1000 lt

1 lt = 1 dm3 = 1000 cm3

1 ml = 1 cm3

a. Sıvıların Hacminin Ölçülmesi

Sıvıların hacmini ölçmek için dereceli silindir kullanırız. Sıvıların hacmi, dereceli kaplar ile hatasız bir şekilde ölçülür.

Marketten alınan süt veya meyve suyu paketinin üzerinde bir litre ya da 1000 mL yazmaktadır. Sıvı maddelerin hacmini ölçmek için litre (L) denilen ölçü birimi kullanılır. Küçük meyve suyu kapları ya da süt paketlerinin üzerinde 200 mL (mililitre) gibi hacim gösteren değerler vardır.

b. Katıların Hacminin Ölçülmesi

Katı cisimlerin düzgün bir geometrik şekilleri varsa, geometrik formül ve hesaplamalar sonucu hacimleri hesaplanabilir. Örneğin; küp, prizma, silindir ve piramit gibi cisimler, düzgün geometrik şekle sahiptirler. Bu geometrik cisimlerin hacimleri, kendilerine özgü formül ve bağıntılarla hesaplanabilir.

Düzgün geometrik şekli olmayan cisimlerin hacimleri, sıvıların yer değiştirme prensibinden yararlanılarak hesaplanabilir. Taş, demir, bakır vb. maddeler, su içine atıldıklarında dibe çökerler. Bu maddeler, suya göre daha yoğundur. Suyun dibine batan bu maddeler, su seviyesinin yükselmesine neden olurlar. Yani hacimleri kadar suyun taşmasına sebep olurlar. Su, taşın hacmi kadar yer değiştirmiştir.

Dereceli bir kaba bir miktar su koyarak hacmini ölçelim. Kabın içine birkaç tane taş atılırsa dereceli kaptaki su seviyesinin yükseldiği görülür. Son ölçümden ilk ölçüm çıkarılırsa aradaki fark, taşın hacmidir.

Bir katının hacmini, doğrudan dereceli silindir veya ölçülü kaba koyup ölçemeyiz. Çünkü taneleri arasında boşluklar kalır. Bu boşlukların hacmini bilemeyeceğimiz için dereceli silindirden okuduğumuz hacim değeri doğru olmaz.

c. Gazların Hacminin Ölçülmesi

Gazların da sıvılar gibi kendilerine özgü bir şekilleri yoktur. İçinde bulundukları kabın şeklini alırlar. Yayılma özellikleri sayesinde de bulundukları kabı tamamen doldururlar. Dolayısıyla gazların hacmi, içinde bulundukları kabın hacmi kadardır.

Bir Cevap Yazın